IJzerhard

Verbena officinalis is vrijwel geurloos en heeft daardoor nauwelijks culinaire toepassing. Dit onderscheidt de plant van de uitheemse en tegenwoordig meer gebruikte geurige citroenverbena (Lippia citriodora, ook Verbena odorata), die wel als aromatische smaakmaker wordt ingezet.

Het kruid werd van oudsher vooral om zijn medicinale en rituele eigenschappen verzameld, niet om zijn smaak; het is aromatisch maar zeer bitter.

IJzerhard werd in de Oudheid als heilig offerkruid (“herba sacra”) gebruikt om verdragen te bezegelen en gold als symbool van vrede en verdraagzaamheid; volgens Plinius de Oudere was het het beroemdste kruid in Rome. Volgens de legende groeide de plant op de berg Golgotha en zou ze de bloedende wonden van de gekruisigde Christus hebben gestelpt, waaruit de reputatie ontstond dat ijzerhard bijna alles kon genezen. Kelten en Germanen gebruikten haar bij betoveringen, om de toekomst te voorspellen, woningen tegen boze geesten te beschermen en als talisman om de hals. Als “herba veneris” werd ze afrodisiërende werking toegedicht en in liefdesdrankjes verwerkt. Culpeper (1616 tot 1654) noemde ijzerhard een kruid van Venus dat de baarmoeder versterkte en raadde het aan bij geelzucht, oedeem en jicht.

Verbena officinalis past bij een type mens dat taai, gedreven en veerkrachtig is maar innerlijk gespannen en snel uitgeput raakt. Zoals de plant met haar schrale, stijve, vierkante stengels en dunne, stugge takken de botanicus Fournier aan ijzerdraad deed denken, zo toont dit type een harde, rechte buitenkant boven een gevoelig, prikkelbaar zenuwstelsel. De naam verwijst naar Venus en naar de traditie van liefdes- en beschermingsrituelen: een verlangen naar verbinding en veiligheid onder een gereserveerd oppervlak. Het ijzergehalte en de zenuwsterkende, kalmerende werking weerspiegelen een constitutie die kracht en herstel nodig heeft na spanning, ziekte of overbelasting.