Venkel

“Foeniculum” is afgeleid van het Latijnse “foenum” wat “hooi” betekent, een verwijzing naar de fijne, draderige bladeren die op hooi lijken. “Vulgare” is Latijn voor “gewoon” of “algemeen”, wat wijst op de wijde verspreiding van de soort. De Nederlandse naam “venkel” is afgeleid van het Latijnse “foeniculum” via het Middellatijnse “feniculm” en het Oud-Franse “fenoil”. De volksnaam “venkelkruid” verwijst naar het aromatische kruid als geheel; “zoete venkel” (var. dulce) onderscheidt zich van de bittere venkel (var. vulgare) door zijn zoetere anijssmaak en eetbare knolvormige bladvoet.

De knolvormige bladvoet van de var. dulce (zoete venkel) is haast onbeperkt bruikbaar in de keuken: rauw in salades, gebakken in ovenschotels, gestoofd bij vis, gegrild als groente. De jonge bladeren worden gebruikt als smaakgevend kruid bij vis, vlees, sauzen, soepen en salades.

De fijne bladeren worden fijngehakt bij augurken, komkommers, aardappelgerechten. Gedroogde zaadjes worden uitgebreid gebruikt in brood, gebak, worst, witloof, pasta, pizzasäuzen en als theekruid. Gedroogde zaadjes worden kauwend als smaakmaker en als digestief gebruikt. De zaden kunnen worden gekamd bij groenten en gerechten (bijv. louche).

De plant kan worden verwerkt in parfums, lichtverfrisers en zeep; ze wordt vaak als basis in tandpasta gebruikt. In Egypte en Turkije worden venkelzaden (4 tot 5%) voor gebruik in tandpasta en farmaceutische preparaten gekweekt.

Venkel werd al in de Oudheid in het Middellandse-Zeegebied gekweekt. Al in de prehistorie werd het gebruikt als geneeskruid. Hippocrates (460, 377 v.C.) en Dioscorides beschreven venkel als een heilzame plant. De Grieken gebruikten venkel als spijsverteringskruid en voor het stillen van honger. De Romeinen kenden venkel als “marathon”. In de Middeleeuwen werd venkel door Hildegard von Bingen aanbevolen bij spijsverteringsproblemen. Culpeper (1616, 1654) beschreef venkel als een warmend, droog middel dat slijmvliezen van de maag versterkt. De zoete venkel (var. dulce) werd vanaf de 16de eeuw in Italië als groente gekweekt. Kneipp gebruikte venkel als maagkruid. Venkel was eeuwenlang gebruikt bij slangebeten en als tegengif.

Foeniculum vulgare past bij een type mens dat verwarmend, openend en uitnodigend is. Zoals de plant in de volle zon groeit op kalkrijke, droge, goed doordrenkte bodems en een sterke, anijsachtige geur verspreidt die op afstand trekt en uitnodigt, zo heeft dit type een warme, aromatische aanwezigheid die anderen aantrekt. De typische werking op spijsvertering, flatulentie en slijmvliezen van de luchtwegen wijst op een type dat goed is in het verwerken en verder transporteren van wat het heeft opgenomen, maar ook in het hergeboor openen van geblokkeerde lucht- en voedingskanalen. Dit type is mild van aard en communiceert vlot. De oestrogenachtige werking weerspiegelt een typisch vrouwelijk energetisch profiel: voedend, zorgend en cyclisch.