Grote engelwortel

“Angelica” staat van het Middeleeuwse “herba angelica” of “engelkruid”, omdat het tegen de duivel en boze geesten zou beschermen en bovennatuurlijke helende krachten zou hebben. “Archangelica” (“aartsengel”) zou dit kruid danken aan een legende volgens dewelke de aartsengel Raphaël het gebruik van deze wortel in een droom aan een monnik aanbeveelt tijdens de pest; volgens anderen omdat ze bloeit op de naamdag van de aartsengel Michaël. De aanverwante Chinese engelwortel (Angelica sinensis) wordt al eeuwenlang als het belangrijkste versterkende kruid na ginseng beschouwd in de Chinese geneeskunde.

Grote engelwortel heeft een verfrissende, zoete aromatische en zoetkachtige smaak. De gedroogde wortel heeft een kruidig-bitter en scherpe nasmaak. Het blad, met een zoetkachtige smaak, kan worden gegeten als groente in gemengde salades en is vaak te vinden in Groenland en Scandinavië.

Jonge bladeren doen het ook goed in soep, klaargemaakt als spinazie of als geurige toevoeging bij stoofappeltjes. Met het gesnede blad kan men vissoep kruiden. Jonge, zoete bladjes versterken de zuurte van rabarbar in taart en moes. De stengels en jonge scheuten kunnen, gepeld, rauw worden gegeten, in stukjes worden gesneden (als zoethout) en kunnen worden gekonfijt, worden gesneden en gebakken in gebak, cake, als snoep en voor desserts. Er kan ook jam of marmelade van worden gemaakt.

De zaden worden eveneens in gebak en koekjes gebruikt. De zaden en de wortels kunnen gerechten en sauzen op smaak brengen. De wortel kan ook worden gekookt gegeten. Scandinavische monniken maakten van grote engelwortel een aromatische likeur; tegenwoordig worden wortel en zaden als smaakstof gebruikt in diverse kruidenbitters en likeuren, zoals Chartreuse, Boonekamp, Bénédictine en Vermout.

De aanverwante Chinese engelwortel (Angelica sinensis) wordt al eeuwenlang als het belangrijkste versterkende kruid na ginseng beschouwd in de Chinese geneeskunde. In hoge Noorden van Europa is grote engelwortel een heel oud heilzaam cultuurplant; ze diende als afweermiddel tegen heksen en kwade geesten. In onze contreien werd de grote engelwortel pas vanaf de vijftiende eeuw populair; ze werd snel een van de belangrijkste geneeskruiden tijdens de pest en lepra-epidemies. Parkinson (1493, 1541) beschreef haar; zij werd uitwendig gebruikt bij jicht en reuma, bij giffen om de levensduur te verlengen. In de Renaissance werd de plant “Wortel van de Heilige Geest” genaamd. In de 17de eeuw door Parkinson als het belangrijkste geneeskruid beschouwd. Culpeper (1616, 1654) bevorderde grote engelwortel bij de spijsvertering. In Lapland verpakt men vis in de bladeren vanwege de antiseptische werking.

Angelica archangelica past bij een type mens met een bijzonder hoog energiepotentiaal dat bescherming en afscherming nodig heeft. Zoals de plant staat aan oevers van beekjes en natte weiden, op brakkelagtige en slijkrijke gronden, groot, fors en majestueus groeit, zo functioneert dit type het best op vruchtbare, goed bevoorrade bodems. De aardse stevigheid contrasteert met de engelachtige naam: dit type combineert kracht met spirituele gevoeligheid. De bittere, aromatische, multifunctionele werking van de plant weerspiegelt een constitutie die zowel de spijsvertering als het zenuwstelsel als de luchtwegen in haar werkveld heeft. Dit type heeft een neiging tot stagnatie in maag en lever en heeft baat bij bittere, verwarmende planten die de stroom weer op gang brengen.