Blauwe gomboom

Eucalyptus globulus is geen keukenkruid. Het blad wordt niet als voedsel gebruikt; culinair speelt uitsluitend de etherische olie een rol.

De olie smaakt scherp en voelt daarna koelend aan. In kleine hoeveelheden wordt zij als smaakstof verwerkt in voedingsmiddelen en in farmaceutische bereidingen zoals hoestbonbons, siropen, tandpasta, inhalatiemiddelen, zalven en smeersels, waar zij tegelijk als ontsmettende component fungeert.

Buiten de voeding wordt de olie toegepast in vlekkenmiddelen om olie en vet te verwijderen, als insectenwerend middel en als geurcomponent in zepen, wasmiddelen en toiletartikelen. In parfumerie wordt zij zelden gebruikt.

Van nature groeit Eucalyptus globulus alleen in Australië, op de kusten van Tasmanië en in het zuiden van Victoria, en op Papoea Nieuw Guinea. De soort is een van ongeveer 700 eucalyptussoorten. Vanaf 1860 werd zij vanuit Tasmanië uitgevoerd en acclimatiseerde zij in subtropische streken: het Middellandse Zeegebied (Spanje, Zuid-Frankrijk, Marokko), Zuid-Amerika (Argentinië, Brazilië, Paraguay), de Verenigde Staten (Californië), Azië (India, China, Indonesië) en Noord- en West-Afrika. De aanplant gebeurde onder meer om moerasgebieden droog te leggen in de strijd tegen de malariamug, om insecten op afstand te houden en omwille van het harde kwaliteitshout.

De boom is niet winterhard tot halfwinterhard, groenblijvend en zeer snelgroeiend, tot 3 meter per jaar. Hij kan 45 tot 60 meter hoog worden, bij uitzondering 100 meter, en een stamomtrek van 2,5 meter bereiken. Hij vraagt een vochtige, vruchtbare, goed doorlatende, neutrale tot zure bodem en volle zon. De gladde stam is asgrijs tot blauwachtig en bladdert in repen af; door de kurkporiën scheidt hij een geurige hars uit. Er zijn twee bladtypen: het jonge blad is eivormig, zittend, tegenoverstaand en blauwgroen met een zilverachtige waslaag, het oudere blad staat verspreid, hangt naar beneden, is leerachtig glanzend, sikkelvormig tot 30 cm lang en rijker aan etherische olie in de olieklieren. In de zomer verschijnen alleenstaande, ongesteelde, crèmekleurige bloemen met talrijke meeldraden in de bladoksels; de rijpe zaaddozen zijn hard, kantig en wrattig, 2 tot 2,5 cm in doorsnede, met vier hokken en talrijke donkere zaden.

De Australische Aboriginals gebruikten schors, hars en blad bij koorts, aandoeningen van de luchtwegen en dysenterie. Na de uitvoer uit Tasmanië werd de boom vermaard om moerassen droog te leggen; het rode hout diende als timmerhout voor scheepskielen en in de verfindustrie. Joseph Bosisto, een uit Yorkshire afkomstige immigrant in Australië, begon in 1848 als eerste eucalyptusolie te winnen door distillatie.

Eucalyptus globulus past bij een type dat snel, hoog en ruimtenemend groeit en daarbij weinig ruimte laat aan wat eromheen staat. De boom bereikt in enkele decennia een hoogte die andere soorten pas na eeuwen halen, onttrekt met diepe, dorstige wortels het water aan zijn omgeving en legt hele terreinen droog. Dit type is doelgericht en uitgesproken aanwezig, met een sterke behoefte aan licht, lucht en ruimte; schaduw verdraagt het niet.

Kenmerkend is de heterofyllie. Het jonge blad staat tegenoverstaand en zittend, is blauwgroen en door een zilverachtige waslaag beschermd; het volwassen blad hangt los, is sikkelvormig en geeft zijn aroma vrij. Die overgang van beschermd naar open tekent de ontwikkeling van dit type. Ook de schors bladdert in repen af: oud omhulsel wordt losgelaten in plaats van verdikt.

Op klachtenniveau correspondeert dit met vastzittende, benauwde toestanden waarin doorstroming en ruimte ontbreken: verstopping, taai slijm, een dichtzittende borst. De naam “eu kalypto”, goed bedekt, staat daarbij in spanning met het gedrag van de plant, die haar bedekking juist voortdurend afwerpt.