Echte Heemst

Jonge topjes en zachte blaadjes zijn rauw smaakvol in salades, mits fijn gesneden omdat ze anders vezelig en harig zijn. De bladeren kunnen ook worden klaargemaakt als spinazie of in een appelmoes verwerkt, en dienen soms om soepen te binden; met ui, brandnetelblad en aardappel is er soep van te maken.

Ook de bloemen zijn eetbaar en sieren een salade. De gekookte wortel kan gebakken worden met een uitje, en van de wortel worden de klassieke zoete “marshmallows” gemaakt. De zaden zijn als nootjes te eten. Het doorgekookte kookwater van de plant, vooral van de wortel, kan als eiwitvervanger dienen.

Onder de stuifmeelkorrels in een 60.000 jaar oud Neanderthalergraf in Irak bevond zich ook een Althaea-soort. Heemst werd al medicinaal gebruikt door de oude Egyptenaren en was breed in gebruik in de Griekse geneeskunde. Theophrastus (372 tot 287 v.C.) raadde de plant aan bij hoest en keelpijn; Horatius en Cicero vermeldden de laxerende werking; Dioscorides (40 tot 90 n.C.) legde gekookte bladeren op brandwonden en zweren; Plinius (23 tot 79 n.C.) raadde dagelijks een lepel heemstaftreksel aan. Echte heemst was ook een voedselgewas dat in schaarse tijden volop werd gegeten. In de Middeleeuwen werd het veel gekweekt in kloostertuinen voor verzachtende huidzalven, en tandende kinderen kregen een stukje geschilde wortel om op te sabbelen. De voorlopers van keelpastilles en van de suikergoed-“marshmallows” gaan op de gesuikerde heemstwortel terug.

Althaea officinalis past bij een type dat zacht, verzorgend en verzoenend is. Zoals de wortel een dikke, beschermende slijmlaag vormt die geïrriteerd weefsel omhult en kalmeert, zo heeft dit type de neiging scherpte in de omgeving te verzachten en conflicten te dempen. Het gedijt op vochtige, voedzame grond en zoekt beschutting tegen wind en droogte, wat wijst op een gevoelige, ontvankelijke natuur die rust en veiligheid nodig heeft om tot bloei te komen. De kracht ligt niet in hardheid maar in geduldig herstel en omhulling.