Citroenmelisse

“Melissa” is afgeleid van het Griekse “melissa” wat “honingbij” betekent, een verwijzing naar de sterke aantrekkingskracht die de nectarrijke bloemen op bijen uitoefenen. De Grieken stelden dat bijen nooit zouden vluchten van een bijenkorf die met citroenmelisse was ingewreven. “Officinalis” duidt op de aanwezigheid in de officiële lijst van geneeskrachtige planten en in de apothekerswerplaats. De Nederlandse naam “citroenmelisse” verwijst naar de uitgesproken citroengeur van de bladeren, die ontstaat door de aanwezigheid van citraal (geranial en neral) als hoofdbestanddeel van de etherische olie. De volksnamen “citroenkruid” en “melissekruid” beschrijven respectievelijk de geur en de bijenaantrekkende eigenschap.

De verse of gedroogde bladeren van citroenmelisse worden uitgebreid gebruikt als aromatisch kruid met een milde citroensmaak. Ze worden fijngehakt verwerkt in salades, koude soepen, sauzen, visvlees en gevogelte. In desserts worden ze gebruikt bij vruchtensalades, sorbets, ijs en chocoladegerechten.

Citroenmelisse is een ingrediënt van het traditionele likeurmengsel “Eau des Carmes” en de kruidenlikeur “Chartreuse”. De bladeren worden gebruikt voor de aanmaak van aromatische thee en worden gemengd met groene thee of zwarte thee. Verse bladeren worden gebruikt als garnering van drankjes en cocktails.

Citroenmelisse wordt gebruikt in parfums, geurtussenkomsten en cosmetica. Ze heeft een vluchtige, frisse citroengeur die snel verdampt bij verhitting; de bladeren worden daarom altijd vers of op het laatste moment toegevoegd. Ze houdt insecten op afstand en is een goede bijenplant voor imkers.

Melissa officinalis is al meer dan 2000 jaar in gebruik als medicinale plant. Galenus (131, 201 n.C.) beschreef citroenmelisse als middel bij hartkloppingen en melancholie. Dioscorides (40, 90 n.C.) gebruikte het bij insectenbeten en scorpioensteken. Avicenna beschreef citroenmelisse als middel bij depressiviteit en angst. In de Middeleeuwen stond citroenmelisse in alle kloostertuinen en werd het door Hildegard von Bingen (1098, 1179) aanbevolen bij neurologische klachten. Paracelsus (1493, 1541) noemde citroenmelisse “het beste kruid voor het hart” en verwerkte het in zijn “Primum Ens Melissae”. Culpeper (1616, 1654) gebruikte citroenmelisse bij maagklachten en hoofdpijn. Kneipp beval citroenmelisse aan bij nervositeit, maagpijn en overgangsklachten. Het gebruik van “Eau des Carmes” (carmelietenwater met citroenmelisse) gaat terug tot de 17de eeuw.

Melissa officinalis past bij een type mens dat licht, helder en verbindend is, maar tegelijk gevoelig voor overprikkeling en nerveuze uitputting. Zoals de plant in halfschaduw en beschutte plekken gedijt en een frisse citroengeur verspreidt die kalmeert en opent, zo heeft dit type een lichte, verfrissende aanwezigheid die anderen geruststelt. De typische werking op spanning, slapeloosheid en nerveuze spijsvertering weerspiegelt een type dat snel overbelast raakt door externe prikkels en baat heeft bij een lichte, niet-zwaarwichtige benadering van herstel. De antivirale werking op het herpesvirus weerspiegelt een constitutie die gevoelig is voor virussen die in de zenuwen sluimeren en bij stress terugkeren.