Eenstijlige meidoorn / Tweestijlige meidoorn

“Crataegus” staat voor “kracht”, “sterkte” en “stevig op het hout”, afgeleid van het Griekse “kratos”; het wijst op de uitgesproken hardheid van het hout. “Mono” is “één” en “gyna” is “vrouwelijk” of “ovarium”, wijzend op de aanwezigheid van één stijl in de bloem. “Laevigata” wil zeggen “zacht”. “Oxyacantha” (“oxy” is “scherp”, “acantha” is “doorn”) duidt op de stekelige taklagen. De namen “Meidoorn” en “Meihawthorn” zijn logisch: de struik bloeit in mei. “Haagdoorn”, “Hagedoorn”, “Doormboom” en “Doorleer” verwijzen naar het gebruik van de plant voor hagen om percelen grond te bakenen.

Vroeger kauwden plattelandskinderen op jonge blaadjes en knoppen van de meidoorn bij honger; dit kreeg de bijnaam “boterhammen met kaas”. Tot meel gemalen vruchten werden in de Tweede Wereldoorlog in brood verwerkt.

De groene bladknoppen (met nootachtige smaak) en jonge bladeren worden gebruikt in salades en in kruidenkwark. De bessen zijn rauw niet erg lekker maar hebben een droge, meelachtige consistentie; ze worden verwerkt in gelei of jam (bijv. met appels of pruimen), in ketchup of in wijn.

Van de bessen kan een 30% alcoholische likeur worden gemaakt. Gedroogde bladeren kunnen als theesurrogaat dienen. De gedroogde zaden kunnen als koffiesurrogaat worden gebruikt. De bloemen worden verwerkt in siroop en zoete pudding.

De prehistorische mens at al de rode vruchten, zo bewijzen archeologische vondsten. In de oudheid werd de meidoorn verbonden met vruchtbaarheidsriten en gebruikt als symbool van de vernieuwing van de natuur. Ze bestonden voor de jaartelling als symbool voor “meikroning”: volksgebruiken als het vieren van het “meifeest” bij het kiezen van “meikroning” en soms het kappen van meidoornbloesem. Er waren zelfs heidense riten die in verband werden gehouden met de meidoorn. Meidoorn stond symbool voor de hoop op de aangekondigde dood. Dioscorides (40, 90 n.C.) schreef dat het eten van de bessen diarrhee deed ophouden en de maandstonden beperkte. In de Middeleeuwen werd het in de volksgeneeskunde gebruikt bij slapeloosheid, duizeligheid, pleuritis, jicht, diarrhee en bloedingen. In Normandie werd men dat de bliksem nooit op een meidoorn slaat. Dodoens (1517, 1585) bevestigde de looistoffen als reden voor anti-atherosclerotische werking. Culpeper (1616, 1654) gebruikte het als hartplant. In de 19de eeuw werd de plant in de USA, Ierland en Frankrijk breed toegepast vanwege zijn hartversterkende werking.

Crataegus monogyna/laevigata past bij een type mens dat uiterlijk hard en stekelig is maar van binnen beschermt en warmte geeft. Zoals de plant een ondoordringbare haag vormt die vee en mensen buitenhoudt maar binnenin een veilig nest biedt voor vogels, zo functioneert dit type als beschermer van kwetsbare binnenwerelden. De trage groei en extreem harde houtstructuur weerspiegelen een constitutie die langzaam opbouwt, moeilijk te buigen is maar ook niet snel breekt. De typische werking op het hart en de bloeddruk wijst op een type dat de stroom kalmeert, de druk reduceert en het ritme stabiliseert. Dit type heeft te veel in zijn eentje gedragen en heeft baat bij ondersteuning van de hartfunctie op cellulair niveau.